«کدام آیت‌الله‌ها رساله عملیه دارند؟»

رساله عملیه: مجموعه احکامی است که توسط مرجع تقلید از منابع اسلامی استخراج و به زبان ساده نوشته شده است تا مقلدین بتوانند در زندگی روزمره  از آن استفاده کنند. انتشار رساله توسط یک عالم دینی به چه معناست؟ نظر علما درباره تقلید در مسائل فقهی چیست؟ چند نفر از علما رساله عملیه منتشر کرده اند؟
 
انتشار رساله: انتشار رساله عملیه توسط یک عالم دینی به این معنا است که آن شخص خود را در مسائل فقهی اعلم م‌یداند و بر خود تکلیف دانسته است تا رساله خود را منتشر کند.
 
مسأله توضیح المسائل: عقيده مسلمانان به اصول دين بايد از روي دليل باشد ولي در احكام غير ضروري دين بايد يا مجتهد باشد كه بتواند احكام را از روي دليل به دست آورد، يا از مجتهد تقليد كند يعنيبه دستور او رفتار نمايد، يا از راه احتياط طوري به وظيفه خود عمل نمايد كه يقين كند تكليف خود را انجام داده است، مثلاً اگر عده‌ای از مجتهدين عملی را حرام می‌دانند و عدّه ديگر می‌گويند حرام نيست، آن عمل را انجام ندهد و اگر عملي را بعضي واجب و بعضي مستحبّ مي‌دانند، آن را به جا آورد؛ پس كساني كه مجتهد نيستند و نمي‌توانند به احتياط عمل كنند، واجب استاز مجتهد تقليد نمايند.
 
راههای شناخت مجتهد و اعلم: مجتهد اعلم را از سه راه می‌‏توان شناخت: اول: آنکه خود انسان یقین کند، مثل آنکه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد. دوم: آنکه دو نفر عالم عادل که می‏‌توانند مجتهد و اعلم را تشخیص دهند مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند، به شرط آنکه دو نفر عالم عادل دیگر با گفته آنان مخالفت ننمایند. سوم: آنکه عده‏‌ای از اهل علم که می‏‌توانند مجتهد و اعلم را تشخیص دهند و از گفته آنان اطمینان پیدا می‌‏شود، مجتهد بودن و یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.
 
اسامی برخی از علمای که صاحب رساله بوده و در قید حیات هستند عبارتند از: 
 
۱- علی خامنه‌ای: ایشان رساله به معنی مرسوم تالیف نکرده‌اند٬ اما دوجلد استفتائات دارند و مقلدین ایشان معمولا به آن دو جلد مراجعه میکنند. می‌توان گفت ایشان مقلدین زیادی از سراسر کشور دارد و جزء کسانی است که جامعه مدرسین در سال ۷۶ ایشان را بعنوان مرجع تقلید معرفی کرد.
 
۲-آیت‌الله سید علی سیستانی: ایشان را می‌توان میراث‌دار فکری آیت‌الله خوئی دانست که پس از او بیشتر مقلدین آیت‌الله خوئی به آیت‌الله سیستانی عدول کردند، عمده شیعیان عراق و کشورهای عربی مقلد ایشان هستند و البته مقلدین ایشان در ایران نیز کم نیست.
 
۳-آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی: ایشان از مراجعی است که کمتر تمایلی برای مطرح شدن دارد از اینرو هیچ تلاشی برای جذب مقلد ندارد، و از مراجعی است که توسط جامعه مدرسین به مردم معرفی شد، بیشتر مقلدین ایشان در زنجان و مناطق آذری زبان است گرچه در مناطق دیگر نیز مقلدانی دارد.
 
۴-آیت‌الله حسین وحید خراسانی: ایشان نیز از میراث‌داران فکری آیت‌الله خوئی است که برخی از مقلدین ایرانی آیت‌الله خوئی به ایشان عدول کردند، ایشان در سراسر کشور مقلدینی دارد، در برخی از هیات مذهبی اندیشه‌های ایشان مورد توجه است ایشان نیز از مراجعی است که توسط جامعه مدرسین به مردم معرفی شد.
 
۵-آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی: ایشان نیز توسط جامعه مدرسین به مردم معرفی شده است، آیت‌الله مکارم نیز از جمله مراجعی است که مقلدین بیشتری از سراسر کشور دارد، شاید تصور برخی از مردم این است که فتاوای ایشان بروز است، البته فعالیت‌های عمومی دفتر ایشان نیز بی‌تاثیر نبوده است.
 
۶-آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی: ایشان داماد آیت‌الله محمدرضا گلپایگانی است و یکی از مراجعی است که توسط جامعه مدرسین به مردم مومن معرفی شد، اگر چه از سراسر کشور مقلدینی دارد اما خب بنظر مقلدین کمتری دارد.
 
۷-آیت‌الله سید صادق روحانی: ایشان از فعالان سیاسی قبل از انقلاب است که بعد از انقلاب در اثر اختلافات سیاسی چند سالی در حصر خانگی بود، در داخل کشور ایشان مقلدین کمی دارد و از برخی از کشورهای عربی مقلدینی دارد.
 
۸-آیت‌الله سید صادق شیرازی: ایشان برادر مرحوم آیت‌الله سید محمد شیرازی است و چند شبکه ماهواره‌ای شیعی منسوب به ایشان است و در کشورهای عربی فعالیت‌های گسترده‌ای دارد در داخل کشور نیز مقلدینی البته بصورت پراکنده دارد.
 
۹-آیت الله عبد‌الله جوادی آملی: ایشان برای اکثر مردم شناخته شده است٬ آیت‌الله جوادی بعنوان مفسر و فیلسوف شناخته می‌شود که در سال‌های اخیر استفتائات ایشان به چاپ رسیده است و اگر چه در زمینه مرجعیت ایشان تبلیغی صورت نگرفته است٬ اما بنظر می‌رسد شخصیت و اعتبار ایشان مومنین بیشتری را جلب ایشان کند.
 
۱۰-آیت‌الله عزالدین زنجانی: ایشان مدتی امام جمعه زنجان بود اکنون ایشان در مشهد ساکن است و مشغول تدریس علوم دینی است برخی از مردم زنجان و خصوصا بازاریان زنجان مقلد ایشان هستند.
 
۱۱-آیت‌الله حسین نوری همدانی: ایشان در سال‌های اخیر بیشتر از طریق موضع گیری‌های سیاسی و رسانه‌ها شناخته شده است و البته مقلدین کمتری دارد و در منطقه همدان عده‌ای مقلد ایشان هستند.
 
۱۲-آیت الله علوی گرگانی: ایشان از اساتید درس خارج قم است و مقلدینی در گرگان و بعضا در مناطق کشور دارد، اظهارنظرهای سیاسی ایشان در سال‌های اخیر ایشان را به مردم شناسانده است.
 
۱۳-آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی: ایشان ساکن تهران است و بعنوان استاد اخلاق نیز شناخته می‌شوند بنظر می‌رسد ایشان در تهران و برخی از مناطق کشور بصورت اندک مقلدینی داشته باشد. (در دی ماه سال ۱۳۹۱ درگذشت)
 
۱۴-آیت‌الله ید‌الله دوزدوزانی: ایشان متولد تبریز است و ساکن قم و البته شاید کمتر شناخته شده باشد و البته بنظر میرسد مقلدین کمتری نیز دارد.
 
۱۵-آیت‌الله یوسف صانعی: ایشان در اوائل انقلاب مناصب سیاسی متعددی داشته است و سالیانی قبل رساله نوشت و اکنون ساکن قم است موضع گیری‌های سیاسی و البته برخی دیدگاه‌های خاص ایشان در مسائل فقهی اعتراض‌هایی را بدنبال داشت و چندین بار دفتر ایشان مورد حمله قرار گرفته است. جامعه مدرسین سال‌های قبل اعلام کرد که ایشان را مرجع تقلید نم‌یداند، برخی از قشر دانشگاهی و تیپ روشنفکر مقلد ایشان هستند.
 
۱۶-آیت‌الله عبدالکریم موسوی اردبیلی: ایشان نیز در اوائل انقلاب مناصب سیاسی داشتند و اکنون ساکن قم هستند و مشغول تدریس، بنظر در برخی از مناطق آذری زبان مقلدینی اندک داشته باشد.
 
۱۷-آیت‌الله مدنی تبریزی: ایشان نیز تبریزی بوده و ساکن قم است گفته می‌شود ایشان نسبت به همشهریان خود مقلدین بیشتری دارد گویا برخی از مردم ایشان را جانشین آیت‌الله شریعتمداری تلقی کرده‌اند و از این‌رو برخی مقلد ایشان شده‌اند.
 
۱۸-آیت‌الله جعفر سبحانی: ایشان نیزمتولد تبریز و ساکن قم هستند بعد از رحلت میرزا جواد تبریزی رساله ایشان چاپ شد و در مناطق آذری نشین مقلدینی دارد البته چهره ایشان نیز تا حدی شناخته شده است چرا که فعالیت‌ها و تدریس در حوزه طلبه‌ها را با ایشان آشنا ساخته است.
 
۱۹-آیت الله محفوظی: ایشان مدت‌ها مسئول دفتر آیت‌الله بهجت بودند و بعد از رحلت آیت‌الله بهجت رساله خود را منتشر کردند و اکنون در قم مشغول تدریس هستند و البته در میان عموم کمتر شناخته می‌شوند.
 
۲۰-آیت‌الله مسلم ملکوتی: ایشان سال‌ها نماینده امام و امام جمعه تبریز بودند و بعد از آن ساکن قم شدند و اکنون مشغول تدریس است بنظر می‌رسد مقلدین اندکی داشته باشد.
 
۲۲-آیت الله اسد الله بیات: ایشان نیز از فعالان سابق سیاسی و نماینده مجلس بوده است و اکنون در قم مشغول تدریس است و بعضا موضع گیری‌های سیاسی ایشان خبرساز است و البته مقلدین کمتری دارد.
 
۲۲-آیت الله رستگار جویباری:(آدرسی برای ایشان پیدا نکردم) ایشان شخصیت خاصی دارند بخاطر طرفداری از آیت‌الله شریعتمداری و فعالیت‌های ضد اهل سنت چندین سال در زندان بسر برده است و معمولا کتاب‌های تندی علیه اهل سنت منتشر می‌کند. رساله عملیه ایشان نیز در بردارنده نکات جالبی است مثلا  بشدت مخالف کنترل جمعیت بوده است.
 
۲۳-آیت‌الله حسین مظاهری: ایشان از اساتید اخلاق حوزه علمیه قم محسوب می‌شدند پس از سال‌ها تدریس در قم به اصفهان عزیمت کردند و اکنون حوزه علمیه اصفهان زیر نظر ایشان اداره می‌شود و مقلدین ایشان نیز بیشتر محلی است.
 
۲۴-آیت‌الله محمد علی گرامی: ایشان نیز ساکن قم است و مشغول درس و بحث در حوزه علمیه است و البته کمتر مقلد دارند استخاره ایشان مشهور است و در نماز ایشان بسیاری برای گرفتن استخاره حاضر می‌شوند.
 
۲۵-آیت‌الله  سید محمد حسینی شاهروی: ایشان تحصیل کرده نجف است که پس از کسب اجتهاد ساکن قم شده و مشغول تربیت طلاب است ایشان برخی خدمات اجتماعی- فرهنگی نیز دارند و البته کمتر در ایران شناخته شده هستند.
 
۲۶-آیت الله سید محمود هاشمی شاهرودی: ایشان دو دوره رئیس قوه قضائیه بوده است و رساله خود را در سال‌های اخیر منتشر کرد و از شاگردان برجسته آیت‌الله محمدباقر صدر است، در حال حاضر مشغول تدریس در حوزه علمیه است و البته فعلا مقلدین کمی دارد اما شاید بمرور وضعیت بهتری داشته باشد.
 
۲۷- آیت‌الله محمدسعید حکیم: ایشان از فرزندان حکیم بزرگ و ساکن عراق است است که در میان شیعیان عراق نفوذ قابل توجهی دارند دفتر ایشان در قم نیز بسیار فعال است و البته مقلدین ایشان بیشتر در کشورهای عربی است.
 
۲۸-آیت الله محمد ابراهیم جناتی: ایشان نیز تحصیل کرده نجف و قم است و سالیانی است که مشغول تدریس در قم هستند و البته نظرات خاص ایشان در زمینه مسائل فقهی مورد توجه است البته در عرصه عمومی کمتر شناخته شده هستند و با مقلدین کم.
منبع: وبلاگ نامه‌های حوزوی

www.digarban.com